MUSEA en TENTOONSTELLINGEN
In veel musea in Nederland is de numismatiek aanwezig in de collectie, uiteraard met name in de historische musea. Er zijn zelfs enkele musea die volledig aan de numismatiek zijn gewijd!
Hierna een korte beschrijving van en zo mogelijk ook verwijzing naar een aantal musea.
Op 25 mei 2007 gaat eindelijk het nieuwe GELDMUSEUM in Utrecht open. Drie jaar geleden sloten het KPK in Leiden en het Muntmuseum in Utrecht hun deuren om samen met de Numismatische collectie van De Nederlandsche Bank op te gaan in het GELDMUSEUM. Het nieuwe museum is ondergebracht in het volledig verbouwde en aangepaste gebouw van 's Rijks Munt te Utrecht (De Nederlandse Munt). Anders dan de voorgangers richt het nieuwe museum zich minder op de munten en de numismatiek, maar meer op econmische geschiedenis.
Kijk voor meer en actuele informatie op de site van het Geldmuseum.
Adres: Het Geldmuseum Leidseweg 90 3531 BG Utrecht
Postadres: Postbus 2407 3500 GK Utrecht
tel. 030-2910492 fax. 030-2910467 e-mail: info@geldmuseum.nl
Vanwege de grote verbouwing zijn ook bibliotheek en archief momenteel niet voor het publiek toegankelijk
Hierna nog wat uitleg over de drie musea die zijn samengegaan in het Geldmuseum
Het Nederlands Muntmuseum, Utrecht
In het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Munt
NV (tot 1992: 's Rijksmunt) was ook het Nederlands Muntmuseum gevestigd.
's Rijksmunt had
van oudsher al een klein museum in het gebouw, maar nadat in 1992 's Rijksmunt
was omgevormd tot een NV is het museum verzelfstandigd in een stichting. In de
volgende periode (1992-2002) maakte het museum een forse groei door in
activiteiten en exposities, maar ook in medewerkers en bezoekersaantallen.
Sinds 2004 is het museum gesloten vanwege de samenvoeging met KPK en de collectie van De Nederlandsche Bank. Het gebouw van de munt wordt momenteel ingrijpend verbouwd zodat het nieuwe Geldmuseum straks beschikt over een groot aantal expositie- en museumruimtes.
De in hetzelfde gebouw gevestigde winkel van de Koninklijke Nederlandse Munt is nog wel bereikbaar. Deze winkel verkoopt allerlei numismatische artikelen waarbij overigens ook de nodige kitscherige prullaria. In deze winkel zijn de Jaarsets met de Nederlandse munten verkrijgbaar.
Rijksmuseum Het Koninklijk Penningkabinet, Leiden
Het Koninklijk Penningkabinet in Leiden was een rijksmuseum en heeft een historie die teruggaat naar de tijd dat de Oranjes nog stadhouder waren. Zoals veel adellijke families en koningshuizen hadden ook de Oranjes een omvangrijke en bijzondere collectie. Hierin zaten niet alleen eigentijdse munten en penningen, maar ook een groot aantal zeer bijzondere Griekse en Romeinse munten en cameeën (gesneden stenen). Voor zover de collectie in de Franse tijd niet was geplunderd, werd deze bij het begin van het koninkrijk in het Koninklijk Munt- en Penningkabinet ondergebracht. In de loop van de volgende 2 eeuwen groeide deze collectie verder uit tot een van de grootste en mooiste collecties van Europa.
Eind 2004 is het KPK samengegaan met het Nederlands Muntmuseum te Utrecht en de collectie van De Nederlandsche Bank te Amsterdam. In 2007 opent het nieuwe Geldmuseum zijn deuren in het muntgebouw te Utrecht. Tot die tijd liggen alle publieksactiviteiten van de samengevoegde musea vrijwel stil.
Achtergrond en geschiedenis van het Koninklijk Penningkabinet (KPK)
Museum van De Nederlandsche Bank
Net als veel andere nationale banken, had ook De Nederlandsche Bank een prachtige collectie munten, penningen en bankbiljetten. Hoewel de collectie zeer uitgebreid was en ook actief werd beheerd, was deze niet voor het publiek te bekijken. Samen met Muntmuseum en KPK is deze collectie in 2004 opgegaan in het nieuwe Geldmuseum.
Andere musea
Tal van andere musea in Nederland bezitten kleinere of grotere numismatische collecties. Vanwege de hoge waarde die de munten vaak vertegenwoordigen en het specialistische karakter van de munten en penningen worden deze collecties meestal vooral in depot gehouden. Een aantal musea heeft de collectie echter ook tentoongesteld, soms als aparte muntenafdeling of muntenkabinet, andere keren als onderdeel van b.v. de historische afdeling of men gebruikt de munten als aanvulling in bepaalde thematentoonstellingen.
Hierna een greep uit de musea met een aantrekkelijke muntencollectie:
Numismatisch Kabinet van Teylers Museum
Het Numismatisch Kabinet beheert één van de belangrijkste munt- en penningcollecties van Nederland. De basis hiervoor werd gelegd met de privé-verzameling van Pieter Teyler van der Hulst. Bijzonder zijn de collecties Nederlandse penningkunst en de West-Friese en Gelderse munten. Aanvankelijk konden de munten uitsluitend in het bijzijn van twee Directeuren worden bekeken. In 1889 kwam er een museale ruimte beschikbaar. Er werden vier met houtsnijwerk versierde bergmeubels geplaatst met lessenaarvitrines en laden die de bezoeker kon opentrekken om meer voorbeelden te bekijken. Tegenwoordig is in de bovenste vitrines een overzicht van de munten en penningen te zien; de objecten uit de laden liggen nu veilig in een kluis opgeborgen.
Met de bouw van de nieuwe vleugel van het museum in 1996 kreeg het Numismatisch Kabinet een aparte munt- en penningvitrine om tijdelijke presentaties in op te stellen. Deze vitrine biedt een goede gelegenheid om hoogtepunten uit de bijna 14.000 munten en penningen van het museum op thematische wijze aan het publiek te tonen.
Teylers Museum
Spaarne 16
2011 CH Haarlem
023-531 90 10
www.teylersmuseum.nl
Munt en Penningkabinet te Surhuisterveen (Friesland)
In het unieke munt- en penningkabinet wordt de geschiedenis van het geld in vogelvlucht getoond aan de hand van een zeer zeldzame muntencollectie vanaf de Griekse en Romeinse munten tot heden. Gespecialiseerd in de Friese Muntslag. Jan Binneslaan 9, tel. 0512-305963. Open: di t/m vr 14-17 u; groepen op afspraak (ook buiten openingstijden). Entree gratis.
* Valkhof Museum, Nijmegen
De munten zijn opgenomen in de verschillende historische collecties. Veel aandacht voor Romeinse munten, Kelten, Franken en ook stedelijke munten.
* Brabants Museum, Den Bosch
De munten worden tentoongesteld in een aantal aparte vitrines op de historische afdeling. Veel gouden munten, middeleeuwse munten maar ook een ruime hoeveelheid provinciaal.
* Stedelijk Museum, Zutphen
In de kelder van het museum zit een apart muntenkabinet met daarin veel stedelijke munten en penningen en een Zutphense schatvondst. Verder ook provinciale munten en koninkrijk.
Stedelijk Museum Zutphen, Rozengracht 3 ,
telefoon 0575 -544 088
dinsdag t/m vrijdag 11:00 - 17:00 en zaterdag en zondag 13:30 - 17:00
* Museum Tukar Menukar, Doetinchem
Etnografische betaalmiddelen uit Nederlands-Indië
Privé museum, alleen te bezoeken op afspraak.
Het museum geeft u een indruk van de bijzondere en primitieve
ruil- en betaalmiddelen van Nederlands Indië. Deze betaalmiddelen worden omlijst met gebruiksvoorwerpen die nauw betrokken waren bij het benutten van dit
"geld".
Naast de etnografische betaalmiddelen en de inheemse munten zijn ook andere inheemse betaalmiddelen
te zien. Het gaat hierbij veelal om zgn. ADAT*
betalingen. Hierbij horen onder meer:
1. Een groot gedeelte van de bruidsschatten of beter gezegd huwelijksbetalingen
van de zijde van zowel de bruid als de bruidegom
2. De dodenbetalingen rouw- en grafgiften
3. Boetes en genoegdoeningen
4. Oorlogsbuit, oorlogsbetalingen en schattingen, b.v. gesnelde koppen, vrouwen
en slaven (deze laatste 3 niet tentoongesteld)
* ) ADAT is een veelomvattend begrip in Indonesië en heeft te maken met de meestal ongeschreven wetten, het gewoonterecht, de lokale rechtspraak, oude gebruiken, rituelen en het daadwerkelijk hanteren van normen en waarden, overgeleverd door vele generaties.
Verder treft u onder andere aan.
" Particulier geld van de plantages
" Vele soorten dollars ("real boelat" = ronde real) die in
Nederlands Indië in omloop waren
" Geld van de Japanse bezetters
" Geld uit de kampen voor krijgsgevangenen en geïnterneerden
" Het eerste geld van de Republiek Indonesië,(het zgn. ORI geld -Oeang
Republik Indonesia)
" Een collectie Wajang (Kulit-Golek-Klitik-Topeng)
" Indische aandelen, waardepapieren, wissels e.d.
Het museum is op afspraak kosteloos te bezoeken.
Website: www.tukarmenukar.nl
Klootsemastraat 6
7009 DC Doetinchem
tel. 0314 - 65 38 53
E-mail: info@tukarmenukar.nl
|
|