MUSEA en TENTOONSTELLINGEN

In veel musea in Nederland is de numismatiek aanwezig in de collectie, uiteraard met name in de historische musea. Er zijn zelfs enkele musea die volledig aan de numismatiek zijn gewijd!

Hierna een korte beschrijving van en zo mogelijk ook verwijzing naar een aantal musea. 


Het Geldmuseum, Utrecht

Sinds 2007 heeft Nederland een echt GELDMUSEUM. Het is gevestigd in het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Munt ('s Rijks Munt) en beheert een collectie munten, penningen en bankbiljetten van wereldfaam. Het GELDMUSEUM is ontstaan door samenvoeging van KPK (Koninklijk Penningkabinet) te Leiden, het Muntmuseum in Utrecht en de numismatische collectie van De Nederlandsche Bank te Amsterdam.

Het moderne museum richt zich niet alleen op munten en bankbiljetten, maar ook op de economische geschiedenis. Een belangrijk deel van het museum is gericht op jongeren van 10 tot 16 jaar waarbij zij kennismaken met allerlei aspecten van de maatschappij waarbij geld een grote rol speelt.

Het museum heeft met regelmaat gelegenheidsexposities die zeer de moeite waard zijn voor numismaten en andere geïnteresseerden in munten en penningen
Kijk voor meer informatie op de site van het Geldmuseum.

Adres:
Het Geldmuseum
Leidseweg 90
3531 BG Utrecht
Postadres: 
Postbus 2407
3500 GK Utrecht
tel. 030-2910492
fax. 030-2910467
e-mail: info@geldmuseum.nl

Hierna nog wat uitleg over de drie musea die zijn samengegaan in het Geldmuseum


Het Nederlands Muntmuseum, Utrecht

In het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Munt NV (tot 1992: 's Rijksmunt) was ook het Nederlands Muntmuseum gevestigd. 
's Rijksmunt had van oudsher al een klein museum in het gebouw, maar nadat in 1992 's Rijksmunt was omgevormd tot een NV is het museum verzelfstandigd in een stichting. In de volgende periode (1992-2002) maakte het museum een forse groei door in activiteiten en exposities, maar ook in medewerkers en bezoekersaantallen. 

In 2004 is het Muntmuseum gesloten vanwege de samenvoeging met KPK en de collectie van De Nederlandsche Bank. In 2008 is in hetzelfde gebouw het nieuwe Geldmuseum geopend waarin de drie belangrijkste numismatische musea en collecties zijn samengevoegd.


Rijksmuseum Het Koninklijk Penningkabinet, Leiden

Het Koninklijk Penningkabinet in Leiden was een rijksmuseum en heeft een historie die teruggaat naar de tijd dat de Oranjes nog stadhouder waren. Zoals veel adellijke families en koningshuizen hadden ook de Oranjes een omvangrijke en bijzondere collectie. Hierin zaten niet alleen eigentijdse munten en penningen, maar ook een groot aantal zeer bijzondere Griekse en Romeinse munten en cameeën (gesneden stenen). Voor zover de collectie in de Franse tijd niet was geplunderd, werd deze bij het begin van het koninkrijk in het Koninklijk Munt- en Penningkabinet ondergebracht. In de loop van de volgende 2 eeuwen groeide de collectie verder uit tot een van de grootste en mooiste collecties van Europa. 

Eind 2004 is het KPK samengegaan met het Nederlands Muntmuseum te Utrecht en de collectie van De Nederlandsche Bank te Amsterdam. Het nieuwe Geldmuseum heeft is in 2007 geopend in het muntgebouw te Utrecht.

Achtergrond en geschiedenis van het Koninklijk Penningkabinet (KPK)


Museum van De Nederlandsche Bank  

Net als veel andere nationale banken, had ook De Nederlandsche Bank een prachtige collectie munten, penningen en bankbiljetten. Hoewel de collectie zeer uitgebreid was en ook actief werd beheerd, was deze niet voor het publiek te bekijken. Samen met Muntmuseum en KPK is deze collectie in 2004 opgegaan in het (in 2007 geopende) nieuwe Geldmuseum. 


Andere musea

Tal van andere musea in Nederland bezitten kleinere of grotere numismatische collecties. Vanwege de hoge waarde die de munten vaak vertegenwoordigen en het specialistische karakter van de munten en penningen worden deze collecties meestal vooral in depot gehouden. Een aantal musea heeft de collectie echter ook tentoongesteld, soms als aparte muntenafdeling of muntenkabinet, andere keren als onderdeel van b.v. de historische afdeling of men gebruikt de munten als aanvulling in bepaalde thematentoonstellingen.

Hierna een greep uit de musea met een aantrekkelijke muntencollectie:


Numismatisch Kabinet van Teylers Museum

Het Numismatisch Kabinet beheert één van de belangrijkste munt- en penningcollecties van Nederland. De basis hiervoor werd gelegd met de privé-verzameling van Pieter Teyler van der Hulst. Bijzonder zijn de collecties Nederlandse penningkunst en de West-Friese en Gelderse munten. Aanvankelijk konden de munten uitsluitend in het bijzijn van twee Directeuren worden bekeken. In 1889 kwam er een museale ruimte beschikbaar. Er werden vier met houtsnijwerk versierde bergmeubels geplaatst met lessenaarvitrines en laden die de bezoeker kon opentrekken om meer voorbeelden te bekijken. Tegenwoordig is in de bovenste vitrines een overzicht van de munten en penningen te zien; de objecten uit de laden liggen nu veilig in een kluis opgeborgen.

Met de bouw van de nieuwe vleugel van het museum in 1996 kreeg het Numismatisch Kabinet een aparte munt- en penningvitrine om tijdelijke presentaties in op te stellen. Deze vitrine biedt een goede gelegenheid om hoogtepunten uit de bijna 14.000 munten en penningen van het museum op thematische wijze aan het publiek te tonen.

Teylers Museum
Spaarne 16
2011 CH Haarlem
023-531 90 10
www.teylersmuseum.nl


Munt en Penningkabinet te Surhuisterveen (Friesland)

In het unieke munt- en penningkabinet wordt de geschiedenis van het geld in vogelvlucht getoond aan de hand van een zeer zeldzame muntencollectie vanaf de Griekse en Romeinse munten tot heden. Gespecialiseerd in de Friese Muntslag. Jan Binneslaan 9, tel. 0512-305963. Open: di t/m vr 14-17 u; groepen op afspraak (ook buiten openingstijden). Entree gratis.


Valkhof Museum, Nijmegen

De munten zijn opgenomen in de verschillende historische collecties. Veel aandacht voor Romeinse munten, Kelten, Franken en ook stedelijke munten.


Brabants Museum, Den Bosch

De munten worden tentoongesteld in een aantal aparte vitrines op de historische afdeling. Veel gouden munten, middeleeuwse munten maar ook een ruime hoeveelheid provinciaal.


Stedelijk Museum, Zutphen

Het museum heeft een uitgebreide numismatische collectie. Tot een aantal jaren geleden werd deze getoond in een aparte muntenkelder, helaas is deze ruimte na de ingrijpende verbouwing rond 2006-2088 niet meer als zodanig un gebruik. In de vaste collectie is nu zeer beperkte aandacht voor de numismatiek, o.a. met de Zutphense schatvondst. De collectie bevat veel middeleeuwen, provinciale en koninkrijk, met uiteraard een speciale collectie Zutphense munten en penningen.

Stedelijk Museum Zutphen, Rozengracht 3 , telefoon 0575 -544 088
dinsdag t/m vrijdag 11:00 - 17:00 en zaterdag en zondag 13:30 - 17:00


*  Museum Tukar Menukar, Doetinchem

Etnografische betaalmiddelen uit Nederlands-Indië  Privé museum, alleen te bezoeken op afspraak.
Het museum geeft u een indruk van de bijzondere en primitieve ruil- en betaalmiddelen van Nederlands Indië. Deze betaalmiddelen worden omlijst met gebruiksvoorwerpen die nauw betrokken waren bij het benutten van dit "geld".
Naast de etnografische betaalmiddelen en de inheemse munten zijn ook andere inheemse betaalmiddelen te zien. Het gaat hierbij veelal om zgn. ADAT* betalingen. Hierbij horen onder meer:
1. Een groot gedeelte van de bruidsschatten of beter gezegd huwelijksbetalingen van de zijde van zowel de bruid als de bruidegom
2. De dodenbetalingen rouw- en grafgiften
3. Boetes en genoegdoeningen
4. Oorlogsbuit, oorlogsbetalingen en schattingen, b.v. gesnelde koppen, vrouwen en slaven (deze laatste 3 niet tentoongesteld)

* ) ADAT is een veelomvattend begrip in Indonesië en heeft te maken met de meestal ongeschreven wetten, het gewoonterecht, de lokale rechtspraak, oude gebruiken, rituelen en het daadwerkelijk hanteren van normen en waarden, overgeleverd door vele generaties.

Verder treft u onder andere aan.
" Particulier geld van de plantages
" Vele soorten dollars ("real boelat" = ronde real) die in Nederlands Indië in omloop waren
" Geld van de Japanse bezetters
" Geld uit de kampen voor krijgsgevangenen en geïnterneerden
" Het eerste geld van de Republiek Indonesië,(het zgn. ORI geld -Oeang Republik Indonesia)
" Een collectie Wajang (Kulit-Golek-Klitik-Topeng)
" Indische aandelen, waardepapieren, wissels e.d.

Het museum is op afspraak kosteloos te bezoeken. 

Website:  www.tukarmenukar.nl

Klootsemastraat 6
7009 DC  Doetinchem
tel. 0314 - 65 38 53
E-mail: info@tukarmenukar.nl